MOROTAI , jejak perang donya II sing digadhekake

15 september 1944, pulo Morotai wektu iku dikuwasani Jepang.

Bumi horeg .Saka akasa sekutu ora leren-leren anggone ngajar kanthi nyeblokke bom kanthi wengis. 58 taun wis kepungkur, tilase perang wis amblas kagerus sega sapiring kang kudu disandhing. “Akehe pesawat pasukan sekutu iku , kaya gumebyare lintang ing akasa, akeh banget,” jare Muhammad Yaman(83), warga desa Wamama, Morotai Kidul, Kabupaten Pulau Morotai, Maluku Lor, pertengahan September kepungkur. Ewon manuk wesi sing diawaki 16.915 pilot Angkatan Udara Amerika Serikat lan Australia wektu iku nggempur kanthi sandi operasi “Tradewind”. Sithik mbaka sithik, Morotai bisa dikuwasani AS lan para pasekuthone, sing sadurunge digegem Jepang.

Komandan pasuka AS Wilayah Pasifik Kulon Lor Jendral Douglas MacArthur prentah supaya Morotai didadekne pangkalan militer. Pulo sing jembare 2.314 kilometer pesegi sing ana ing tepining Samudera Pasifik iku dianggep strategis kanggo nguwasani Filipina lan ngincer wilayah Jepang. Saiki dermaga sing dibangun sekutu , tanpa sisa. Sing ketok mung njenggeleke watu kanggo ngayomi dermaga lan sisane waja. Mung siji saka enem landasan sing bisa digunakake , dene sing lima katutup alang-alang. Sekutu pancen ninggalake sawetara peralatan perang ing antara liya bedhil, bom, panser, kapal laut, nganti pesawat terbang. Nanging Walanda sing ngejeki Morotai, sakehing piranti-piranti mau diangkut menyang Papua kanggo mikuwati pertahanan ing tlatahe. Kanthi kahanan kaya mangkono, ing taun 1980 an, BUMN sawijining industri waja njupuki barang-barang mau banjur diolah. Tugelan lan potongan wesi, waja lan aluminium sing blasah ing dhasaring samodra wekasan dadi lahan penghasilane para warga.Warga ya kerep ngedol marang wong-wong sanjabaning Morotai sing sengaja nggolek barang-barang kasebut.Ana uga sing ngolah dadi barang kerajinan. “Gelang, kalung lan pedang samurai digawe saka wesi putih barang-barang tinggalane perang,” jare Ikram Paturoh (32), salah siji saka pengrajin wesi putih ng Morotai. Aktivitas” daur ulang” logam-logam tinggalane perang donya II, sabenere wis lumaku wiwit taun 1970. Omzet saben pengrajin ngancik Rp.10 yuta, saben wulan. Asil kerajinan mau didol ing Ternate, lan Halmahera , Maluku Lor.

 Ana sing peduli. 

 Ing tengahe marak aktivitas ekonomi sing dipungkasi amblase tilas sejarah ing Morotai, Muhlis Eso(32) bebarengan enem kancane duwe panemu nyeje.

Pria sing kagabung ing kelompok Swadaya Pemerhati Museum Perang Donya iku, malah nglestarekake. Dene carane barang-barang mau dituku marang warga sing nduweni. Wiwit taun 2010 barang-barang kayata, sanjata, peluru, koin lan sendok prajurit, dipamerke ing bangunan sederhana ( apayon godong rumbia lan tembok kayu) , ing ngarep omahe Muhlis, Desa Joubela, Morotai Kidul. Ing tembok bangunan mau ditempelake sejarah Perang Donya II ing Morotai. Upaya lan peduline kelompok iki dadi cikal bakal pembangunan Museum Perang Doya II ing Morotai. Barang-barang sing kasil diklumpukake, didadekake alat peraga utama ing museum sing pembangunane arep diwiwiti taun 2013, muga-muga wae. Manut Muhlis, sing ditindakake mau mung saderma amanah saka tete( kakek), “ Awas barang-barang mau aja didol menyang Sekutu lan Jepang sing arep mbalik njupuk maneh.Ngono pesene tete. Ing walike pesen mau, kita eling, tete ora kepengin sejarah perang Morotai dilalekake “ ujare Muhlis. Apa sing dikumpulake ing museum mau, paling ora anyengkuyung saksi para pinisepuh ing Morotai. Yaman, saksi sejarah isih kelingan sakwulan sadurunge sekutu lunga, pesta gedhen digelar ing Pulo Dodola.

Ewon wong tumplek bleg ing pulo cilik kang wedhine putih ing kidul Morotai, kang saiki dadi obyek wisata., “ pancen pesta nanging ing ati sedhih amarga sekutu wis dak anggep sedulur dhewe, “ ujare. Nganti saiki Yaman isih eling jeneng-jenenge prajurit sing raket karo dheweke.Dhewekw iya isih eling lagu-lagu sing sering dinyanyekake sanajan ora ngerti apa judhule lan lirike.Bareng ditlusuri lagu mau “Pistol Packin’Mama” sing dipopulerke Bing Crosby lan The Andrew Sisters taun 1943.Lagu mau dilestarekake ing teknologi digital, sauntara iku jejak sejarah kang ana ing panggonan mau, angup-angup amblas. Urusan weteng pancen luwih dominan tinimbang nggatekake sejarah……..( sumb.kps29912 A.Ponco Anggoro-pjb ).

satwa dilindungi disita

Petugas kepolisian kehutanan, Mamat menyelamatkan elang bondol( Haliastur indus) di Balai Konservasi Sumber Daya Alam (BKSD ) Jawa Timur, Sidoarjo, yang berhasil disita dari Pasar Burung Larangan, Sidoarjo pada hari Jum'at(28/9). BKSD bekerja sama dengan kepolisian hutan mengamankan masing-masing seekor elang jawa, elang hitam, elang bondol, elang bido, kakaktua kecil jambul kuning dan lisang. ( sumb.komp.29-9-12)

DONYA NGAKONI BATUR

Taman Bumi Batur ing Kabupaten Bangli, Provinsi Bali, wekasane cinathet minangka sabagean saka Global Geopark Network sing dibawahi UNESCO, yaiku Organisasi Pendidikan, Ilmu Pengetahuan lan Kebudayaan Perserikatan Bangsa-Bangsa.

Cinathete saka lembaga internasional kasebut, Taman Bumi Batur perlu dikelola kanthi intensif lan ngrangkul pemangku kapentingan, kalebu ahli geologi. Dipilihe Batur minangka anggota Global Geopark Network (GGN),diananakake ing dalem Konferensi Geopark Eropa Ka 11, ing Portugal tanggal 19 – 21 September. Ing forum mau, Taman Bumi Batur rebut unggul mungsuh 16 taman bumi liya negara.

 Kepala Badan Geologi Sukhyar mratelakake, kabar kasebut ditampa dina Kemis(20/9) bengi, saka tim Badan Geologi, sing dipimpin Sekretaris Badan Geologi Yunus Kusumahbrata, sarta tim saka Kementerian Pariwisata lan Ekonomi Kreatif. “Iki lo geopark internasional wiwitan ing Indonesia,”omonge, dhek dina Jumat(21/9), ing Bandung Jawa Kulon. Wektu iki Cina , siji-sijine negara kang paling akeh nduweni taman bumi internasional ngancik 26 lokasi. Negara tanggane Indonesia kayata Malaysia wis duwe taman bumi internasional Langkawi lan Australia iya duwe Kanawinka. 

Taman Bumi Batur, sawijining kawasan kang jembare 100 kilometer pesagi kang nyakup Kaldera Gunung Batur lan tlaga. Sukhyar nerangke, katagori taman bumi berskala internasional kudu nduweni bentang alam sing unik sarta wangunan geologi sing narik kawigaten. Salah siji faktor sing nyengkuyung kapilihe Batur yaiku budaya kang sesandhingan karo kawasan geologi kasebut, antara liya Desa Trunyan, Kecamatan Kintamani.

 Desa iki nduweni budaya sing umure atusan taun kayata mepasah, nyeleh jenazah cedhake wit sing aromane wangi. Sukhyar nerangke, Badan Geologi nduweni ancang-ancang ngajokake sawetara panggonan maneh, kayata Taman Bumi Merangin ing Jambi, sing nduweni kaunikan geologi fosil saka flora. Sateruse daerah Toba ing Sumatera Lor, Pacitan ing Jawa Wetan, Raja Ampat ing Papua Kulon.

 Kintamani antusias

Masyarakat Kintamani, Kabupaten Bangli, Bali mangayubagya prastawa diakoni Taman Bumi Batur dening UNESCO. Sadurunge iku pancen wis nyiapake sosialisasi geopark iki menyang sekolah-sekolah wiwit rong taun kepungkur.Camat Kintamani Wayan Dirga Yusa mratelakake, masyarakat antusias ngenani usul kawasan Kaldera Batur supaya diakoni dening UNESCO.Fakta sosial budaya ora direkayasa lan apa anane ing kawasan geopark iki, jarene.Entitas budaya, pendidikan lan ekonomi pancen wis ana kanthi natural ing kaldera Batur.

Pamarentah ing Kabupaten Bangli bebarengan masyarakat wis nyiapapke 22 side ing kawasan kaldera. Papan-papan jeneng wis dipasang ing sakabehing side, kayata side budaya ing desa Trunyam lan side ekonomi ing Desa Buahan. Perbekel (Kepala Desa) Buahan I Wayan Antara rumangsa bombong kanthi anane pangakon mau.( sumb.kom. kc.22.22912.pjb).

"BUSHMEAT" SING AGAWE CURESE SATO GALAK

Bushmeat ing kamus Oxford nduweni teges jinising panganan sing asale saka daging sato galak ing Afrika. Kabiasan mangan daging sato galak pancen akeh ditemokake ig Afrika.Nanging, kabiasan mau uga timnemu ing Sulawesi Lor. Ing daerah iki sebagean warga duwe kabiasan mbebedhag lan mangan maneka warna kewan, tanpa pilih-pilih.

Kewan sing dipangan wiwit saka, anoa, babirusa, babi hutan, kuskus, monyet, kucing alas,ula nganti maneka warna manuk kalebu rangkong. Malah kewan sing diingu kayata asu lan kucing iya dipangan.

 Dhuwure konsumsi sato galak ing Sulawesi Lor nyebabake sawetara spesies sing diayomi kaancam cures. Jane Onibala lan Sylvia Laatung jroning Busmeat Hunting in North Sulawesi and Related Conservation Strategies (2007), nyebutake yen sawetara kewan sing kaancam cures akibat diburu yaiku babirusa, anoa lan yaki utawa monyet ireng Sulawesi.

Ora mung kanggo keperluan subsisten, diburune sato galak ing Sulawesi Lor wis ngarah gaya hidup EJ Milner-Gulland lan Lynn Claiton jroning The Trade in Babirusas an Wild Pigs in North Sulawesi (2002), nemokake yen tingkat konsumsi sato galak biasane mundhak ngadhepake pengetan dina gedhe keagamaan. Daging satogalak malah dianggep panganan mewah lan disuguhake ing acara khusus, upamane bayi lair, perkawinan lan dina gedhe.

 Milner lan Clayton uga nemokake yen akehe pemburu lan pedagang sing dodol daging babi liar lan babi rusa saya mundak angel dipenggak. Ing taun 1948 – 1970 mung ana bakul siji sing dodolan ing Sulawesi Lor. Taun 1970 – 1984, akehe pedagang ana telu lan ing taun 1993 saya ndadra dadi 12. Telung taun candhake akehe bakul sato galak saya tambah, ngancik angka 30. Bebarengan karo akehe wong mburu sato galak, populasi babirusa ing Sulawesi Lor terus suda, malah malah ing sewetara kawasan alas diprediksi wis cures.

Saroyo Sumarto, ahli biologi saka Universitas Sam Ratulangi, Manado, ngomong yen nganti saiki sato galak isih terus diburu amarga ora ana tindakan hukum marang pemburu.Akibate populasi yaki utawa monyet ireng khas Sulawesi Lor terus suda. Sasuwene 30 taun, populasi monyet ireng terus mudhun ngeget.Panaliten ing taun 1980, nuduhake isih ana kurang luwih 300 Macaca nigra saben sakilometer pesegi lahan alas ing Bolaang Mongondow lan Minahasa. Sangang taun candhake, populasi dadi 76. Ing taun 1998 populasine kari 26 saben sakilometer pesegi. Ing hutan lindung Tangkoko, akehe Macaca nigra teru suda. Ing taun 1900, isih nyisa 1.900 saka 3.000 Macaca nigra. Wiwit curese sawetara kewan saka alas Sulawesi Lor, ndadekake para bakul nekakae sato galak saka Gorontalo lan kawasan liya ing Sulawesi.( sum.kom1912-pjb).

Ana ngendi Palmyra ?

Runtuhe Romawi Purba ing tengah gurun pasir Suriah aweh tandha panggonan sawijining kutha metropolis sing biyene pancen berkembang lan duwe penduduk 200.000 an . Kutha mau jenenge Palmyra. Kutha iki dadi punjere dedagangan, punjere kanggo leren para penjelajah, lan kutha sing menghubungkan Damaskus lan Mesopotamia.Kahebatane kutha purba iki ana ing jroning cathetan-cathetan abad 2 sadurung Masehi.

Ing abad ka 16, Palmyra temen-temen ditinggalake lan diumbar.Bangunan-bangunan sing biyen ngagumake, teater, gedung parlemen, kuil agung, kari puing reruntuhan. Para ahli sejarah lan peneliti, nyelidhiki reruntuhan Palmyra kanggo mangsuli pitakon : Kepriye sawijining kutha kok bisa berkembang rame lan misuwur ing tengahing gurun pasir ? Sawetara arkeolog saka Universitas Polandia wis nemokake wangsulane sanajan ora bener satus persen. Ekskavasi lan uga citra satelit nuduhake ana rong puluhan desa pertanian sing nate makmur ing sakiwa tengene Palmyra. Arkeolog iya nemokake jaringan irigasi banyu lan reservoir sing digunakake tadah udan lan nyimpen banyu. Kebon-kebon pertanian wektu iku budidaya zaitun, woh ara, kacang pistasi lan jelai. Irigasi banyu iku digunakake kanggo irigasi pertanian sekaligus ngoncori banyu menyang kutha sing manggon antarane Romawi lan kekaisaran Persia.(sb.kom9912-h12-pjb).